PHÍA SAU TRANG VIẾT: LỜI NÓI ĐẦU

      Trải qua gần nửa thế kỷ, gắn mình với công cuộc lao động sáng tạo nghệ thuật, nhà văn Tô Ngọc Thạch đã cho ra mắt gần hai mươi đầu sách, bao gồm các thể loại: Thơ, Văn xuôi, Khảo cứu, Dịch thuật và Tiểu luận - Phê bình Văn học.

Sau tập Hải Phòng - Những trầm tích thời gian  Nhà Xuất bản Hội Nhà văn, quý IV năm 2023. Sách in khổ lớn với gần một ngàn trang viết. Đây là một công trình đồ sộ, khá công phu với thời gian dài trước nhiều vấn đề được nghiên cứu, phát hiện và giải mã thật sinh động, phong phú của tháng năm lịch sử trên một miền đất duyên hải.

.

Bìa 1 Phía sau trang viết

.

      Cùng với hàng chục tập sách đã lần lượt trình làng, Phía sau trang viết là tập Tiểu luận - Phê bình Văn học do Nhà Xuất bản Văn học, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch ấn hành quý I năm 2025. Sách gồm ba phần chính: Cảm luận cùng trang viết; Những câu thơ của Tô Ngọc Thạch được bạn đọc yêu thích; Tô Ngọc Thạch qua lăng kính các Nhà văn và bầu bạn.

     Có thể nói, từ những sáng tác thơ, văn xuôi tới văn học dịch, khảo cứu và tiểu luận & phê bình văn học, Tô Ngọc Thạch đã luôn ý thức mở rộng biên độ khai thác ở các hình thức, thể loại. Để tìm mình, khám phá mình và khai sáng những vấn đề trên trang viết.

Bằng phương pháp tiếp cận, mổ xẻ và phẩm bình tác phẩm, Tô Ngọc Thạch đã khá thành công ở sự hòa đồng, sẻ chia. Ở sự soi nhìn, thẩm thấu tác phẩm. Ở khả năng phát hiện qua lăng kính thời gian khá tinh tế và riêng rẽ. Qua những áng thơ văn của các tác giả, được viện dẫn mang đầy tình thuyết phục.

     Ở Phía sau trang viết, không dừng lại ở cách phản ánh. Ở tình tiết, nội dung qua vận động, tái tạo và sáng tạo hiện thực. Tô Ngọc Thạch đã đặt ra nhiều nghĩ suy mới mẻ trên các trang sáng tác, giúp người viết cần tung hoành, bứt phá, trong thăng hoa, vượt thoát ở nội dung, thi pháp. Ở kết cấu. Ở hình ảnh, hình tượng. Ở thế mạnh với sở trường sở đoản, mà người viết thể hiện.

     Vào thời điểm hiện tại và thực tế thường diễn ra trên văn đàn, những người viết lý luận phê bình khá hiếm. Bởi vậy, để giúp người viết tự nâng cao mình. Để có những tác phẩm hay, mang tầm vóc lớn hơn, lĩnh vực nghiên cứu lý luận càng không thể thiếu, không thể tách rời với việc sáng tác, hay lý giải thực tiễn trong đời sống văn học.

     Phía sau trang viết, là tập Tiểu luận - Phê bình sau hàng loạt những sáng tác được trải nghiệm và thành công của Tô Ngọc Thạch. Với ba phần chính. Phần Cảm luận cùng trang viết được Tô Ngọc Thạch chọn lựa hai mươi bảy tác phẩm gồm thơ, văn xuôi của những người viết đã thành danh, hay những sáng tác của bạn bầu mà ông yêu quý. Đặc biệt trong số này có một số bài thơ nổi tiếng của nền Văn học Nga ở thời kỳ vàng son nhất.

.

Bìa 4 Phía sau trang viết

.

     Phần bình phẩm này, Tô Ngọc Thạch viết bằng cảm xúc nhiều hơn. Nhà văn giành cho người mình yêu mến và ngưỡng mộ những dòng tri kỷ, tâm huyết, giàu khám phá, giàu năng lượng ở hai chiều tư duy, cảm xúc. Bên cạnh đó là sự sâu sắc của học thuật, của nguyên lý sáng tạo được đúc kết qua thực tiễn… mang ý nghĩa mở đường…

      Phần thứ hai là một trăm linh tám câu thơ, đẹp về nội dung và giá trị nghệ thuật, mà độc giả yêu thích, được Tô Ngọc Thạch cho in vào tập. Bởi, trong phần suy nghĩ về nghề văn, ông có viết: “Đời người thơ mong vài chữ từ hồn mình, sang làm tổ trong lòng người đọc”, hay “Con chữ như thịt da, bấm vào là chảy máu”, vì vậy phần thơ này, tác giả tập hợp với ý thức tôn trọng người đọc, tri ân người đọc trong đồng cảm, sẻ chia, trong đánh giá, phẩm bình.

      Phần cuối là Tô Ngọc Thạch qua lăng kính các nhà văn và bầu bạn với hai mươi hai bài được chọn đại diện cho các bài viết giới thiệu về Tô Ngọc Thạch qua mấy chục năm cầm bút, tâm huyết với công cuộc lao động, sáng tạo nghệ thuật. Biểu hiện những lát cắt, những góc nhìn, những thành công khác nhau về văn chương, mà các nhà văn và bầu bạn trong và ngoài nước đã viết và giới thiệu về ông trên các trang báo chí, hay các tập sách đã xuất bản.

       Là người vừa sáng tác, vừa làm công việc nghiên cứu phê bình văn học, đây là lợi thế mà Tô Ngọc Thạch có được. Bởi vậy, tập Phía sau trang viết này sẽ truyền tải tới độc giả những tìm kiếm phát hiện riêng của ông trên cánh đồng văn chương chữ nghĩa, mà bạn đọc quan tâm.

 Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

BAN BIÊN TẬP NHÀ XUẤT BẢN VĂN HỌC