Hương vị thổ ngàn. Tản văn của Đoàn Duy Long

,

      Thời khắc giao mùa có cơn mưa trong trẻo, từng sợi dìu nhau xuống những cánh rừng cà phê. Tiếng tí tách rót vào lòng đất như giọt đắng kể chuyện thăng trầm của một loài cây cho hạt.

     Trời vào thu - rừng ngàn sớm chiều mây phủ, phố núi chìm trong giăng giăng bụi trắng có lẫn mùi hương thân thuộc. Giao thời mưa bay thật đẹp, cùng khoảnh khắc thị trấn Khe Sanh khoe những cung bậc cảm xúc. Có cánh hoa như loài Bạch tuyết mai rời cành lãng đãng chao nghiêng, nhường chỗ cho chùm nhụy nõn nà khởi nguồn của hạt Vàng đen đầy hương vị.

     Đó là hương vị thổ ngàn, từng níu bước chân ai lạc vào nơi tròng trành sương sớm. Khác với mùi nước hoa dưới phố, cũng không giống hương liệu từ những sản phẩm công nghiệp. Đó là hữu xạ tự nhiên đến từ giống cây mà trong một điển tích khiến đời sau còn ái mộ: Rằng, có bà đầm người Pháp rời nước mình, ly hôn chồng, rồi cùng một phu xe người Vân Kiều ở lại đất Khe Sanh đeo đuổi giống cây cho hạt khiến say và gây mê này - Arabica, cái tên nghe thật xa xôi so với tiếng mẹ, nhưng nó chọn vùng đất đỏ này để định danh và tỏa hương.

     Nếu lách khỏi đám đông, ưu tiên một lần đến Khe Sanh, ngồi bên tách cà phê dậy hương quyện vào sớm lạnh, ngắm làn sương trắng ngoài cửa sổ, đó là lúc thú vị nhất để khám phá… nỗi cô đơn! Hóa ra hương vị thổ ngàn phối hợp cùng nỗi cô đơn sẽ tìm ra góc khuất của đất trời, thấu được cõi riêng của nhân gian, hiểu đủ đầy lòng mình.

     Hãy nếm giọt đắng khi tách rời tạp âm của phố đông, sẽ thấy được cả hình hài mùi hương, như sờ vào được, cảm nhận được sự ướt át đến xiêu lòng. Và đừng nhầm lẫn uống cà phê một mình là cô đơn mà đó gọi là Thú. Một mình có khi nghĩ về cả thế giới, và ngược lại, giữa chốn đông người đôi khi lại bơ vơ.

     Những năm đầu thế kỷ XX, giống cà phê Arabica vượt đại dương đến gieo xuống vùng đồi Hướng Hóa. Đất đỏ bazan màu mỡ cùng khí hậu mát mẻ quanh năm, tạo nên hương vị vô cùng đặc biệt - thanh chua nhẹ nhàng nơi đầu lưỡi, rồi lưu lại vị ngọt vào cả thanh âm. Cây cứ ngỡ mọc lên rồi dâng hiến thơm tho, ngọt đắng cho đời thì vô tư tồn tại. Nhưng khi mảnh đất Khe Sanh trở thành nơi giao tranh khốc liệt, thì cây cà phê cũng chịu nỗi can qua. Những đồn điền trở thành trận địa, những đồi cà phê bị xới lên vùi xuống. Trời Khe Sanh khói bom mịt mờ, lá xanh mướt từng nâng niu giọt sương lành nay rụi dưới chảo lửa.

     Ngỡ chừng tên tuổi cà phê Khe Sanh biến mất khỏi bản đồ sản phẩm nổi tiếng thế giới, thế mà âm thầm đứng dậy trên từng vết tích.

Trong lần tôi cùng đêm đợi sáng, ngắm chồi mở mắt, quán cà phê thương hiệu Khe Sanh bên đường cũng chong đèn đợi khách không ngủ. Tôi ghé lại, trong trời thu se se, gặp cô chủ quán nồng nàn như bông dã quỳ ven đường, vồn vã mời tôi một cốc cà phê Arabica nguyên chất. Mùi thơm như đánh thức cả cảnh khuya, đưa tôi lạc vào chốn đê mê. Từ vị đắng nơi chót lưỡi, âm ấm đầu môi; vị chua chua nhẹ nhàng như thoáng qua để dành chỗ cho vị ngọt ngào ngấm vào ngóc ngách vị giác!

     Đã tới mùa mưa bay, cũng là mùa lễ hội, là sự gặp gỡ giữa miền xuôi với miền ngược, là nỗi niềm của đất với trời, âm dương hòa quyện; của những bàn tay nắm trong bàn tay; của khung trời ngây ngất hương vị cà phê trăm tuổi - một thế kỷ thủy chung sóng sánh màu cánh gián tĩnh tâm, thong thả…

     Tôi ngồi giữa phố núi trùng điệp sương giăng, nhấp một ngụm cà phê Khe Sanh, không chỉ cảm nhận được hương vị đậm đà, nồng nàn của đất trời, mà còn thấu hiểu được hành trình hồi sinh kỳ diệu - hành trình của một loài cây đã cùng đồng bào ta đi qua dâu bể chiến tranh để tỏa hương ngọt ngào giữa cõi nhân gian. Mỗi lần tới Khe Sanh tôi lại lấy thú uống cà phê để cảm nhận thay đổi của đất trời; muốn khoe với năm châu rằng cà phê nơi vùng khắc nghiệt này là ngon nhất, để có cớ ví von ly cà phê Khe Sanh cũng như “Miếng trầu là đầu câu chuyện” - mọi tâm tình bắt đầu bằng vị đắng cà phê.

Cà phê Arabica. Ảnh H.H - báo Quảng Trị   Nguồn theo BaoVannghe