VIẾNG MỘ HẬU GIA

VIẾNG MỘ HẬU GIA⁽¹⁾

     Kính viếng linh hồn Hậu gia Tô Văn Tuệ

Vào ngày cạn tháng cạn năm

Heo may hun hút xa xăm đồng chiều

Mình con trong cõi cô liêu

Nhấp nhô mặt đống tiêu điều mộ hoang

Đầm đìa nước mắt hai hàng

Bao nhiêu buốt giá thổi tràn sang con

Bấm tay mấy chục năm tròn

Đống Làn⁽²⁾ quạnh quẽ mỏi mòn ngóng trông

Hậu giờ nằm giữa mênh mông

Hoàng hôn vỡ vụn cánh đồng ven đê

Buồn đau một lối đi về

Bao nhiêu thương xót tái tê lòng người

Một thời nảy lộc đâm chồi

Hậu nằm ngay thửa ruộng đời nở hoa⁽³⁾

Thế rồi ngày tháng can qua

Cái thời văn hóa⁽⁴⁾ xót xa ngậm ngùi

Xa quê mấy chục năm trời

Hậu vì sao sáng ngời ngời trong con.

__________

(1): Hậu gia Tô Văn Tuệ, gọi tắt là cụ Hậu, sinh năm 1826, mất 24/03 âm tại xã Nội Tạ tổng Bắc Tạ. Theo gia phả họ Tô Nội Tạ, ông đỗ Tú tài thời Thiệu Trị, sau đó tham gia quân đội. Vì có công lao với đất nước, được vua Tự Đức phong tước bá cùng kiến địa với hơn 300 mẫu ruộng trải dài từ cống Gạo tới làng Mòi. Ông đi đâu cũng một mình một ngựa, có lính hầu và ăn uống dùng bát bạc, đũa chống độc kim giao riêng. Khi ông mất được quàn trong quan tài gỗ vàng tâm 3 lớp tại lăng thuộc đất của gia đình (chỗ vườn ngoài nhà ông Tô Văn Thủy, ông Tô Văn Hiếu và ông Tô Văn Phiếu sau này). Cứ mỗi tuần thuê người tháo nước từ quan tài 1 lần đi đổ và giết một con trâu, hay con bò làm cỗ khao cả làng, tới nay vẫn còn truyền tụng câu “Cả làng bếp không khói”, sau đó ông được an táng tại khu đống Bến. Đến thời cách mạng văn hóa, thì lăng bị phá và quách tiểu bị dồn về đống Làn (tới nay vẫn chưa xác định được chính xác mộ).  Còn theo trang 304 Từ điển quan chức Việt Nam, thì Hậu gia là “Thể chế đặc biệt phong thêm một bậc cho người sau khi được phong 1 lần. Hậu gia thường được phong thêm cho người chưa đến hạn định duyệt tuyển thăng chức tước thường lệ”. Sau khi con trai được phong tước, thì bố đẻ được phong ấm, vì vậy ông Tô Văn Lộc được gọi là cụ Hậu già, còn Tướng quân Tô Văn Tuệ được gọi là cụ Hậu trẻ.

(2): Theo tài liệu tiếng Hán thời đầu Nguyễn (1805) còn lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia, thì thời ấy Đống Làn là nghĩa địa của làng Nội Tạ

(3): Thi hài cụ được an táng và xây lăng tại thửa ruộng gia đình tại phía nam làng thuộc khu Đống Bến, dân gian gọi là khu ruộng đống Mào Gà (nay thuộc khu vực đất ở nhà ông Vanh).

(4): Cách mạng văn hóa vào thập niên 60 thế kỷ XX

.

                                  Nội Tạ, cuối đông Mậu Tuất (01/2019)  

THI AN