TỔ KHÚC XIBIA - KHÚC MỞ (Phần 6)

TỔ KHÚC XIBIA (Tiếp)

.

I- KHÚC MỞ (Phần 6)

.

Xibia đồng hành

      những cái tên chưa có

  trên bản đồ trái đất

Vùng cấm bay

       cấm cả với người Nga

Cái lạnh chợt quen đã phải chia xa

Bao vương vấn xảm vào miền ký ức

Gần sáu tiếng tầng không

          gió tiếp đưa tuổi xanh tôi

về Novosibirsk⁽¹⁾

Thăm thẳm núi rừng

       huyền hoặc chờ mong

Thủ phủ Vùng đất đang ngủ yên

            bao con đường rợp bóng

       những hàng dương

Bông xốp⁽²⁾ trắng lả tả bay

          hòa với tình người trong trắng

Thành phố bình yên, phẳng lặng

Ngót chục năm

          viên bi thời gian

      mòn nhẵn tuột rơi

Nay lăn về bao hoài niệm lời bời

Cơn gió thị trường

       theo dòng đời chóng mặt

Xibia đồng vọng

       với tiếng lòng va cầm cập

Rừng cây bừ thừ xanh ngút ngắt kế bên

Ở Xibia một trăm rúp không phải là tiền⁽³⁾

Một trăm dặm không còn là khoảng cách

Hay: “Chiếc khăn cọ lưng

       không dọa được Novosibirsk⁽⁴⁾

Câu cửa miệng

       của thổ dân vẫn vang vọng dâng trào

7-

Từ ấu thơ

       vẫn văng vẳng bên tai

                        chuyện kể ngọt ngào

Về thành phố của những nhà khoa học

Nằm núp mình

       giữa cánh rừng bên dòng Obi⁽⁵⁾

Con sông ngoằn ngoèo

           chảy từ dãy Altai⁽⁶⁾

       rồi dọc dài về phương bắc

Qua trùng điệp núi rừng

       và bao hồ nước xanh trong

Mảnh đất hoang sơ mênh mông

Với vô số hợp lưu dẫn về miền xa vắng

Chiều nhạt thếch

       hững hờ trong gốc nắng

Vó thời gian

          trong tiếng lá kim Xibia

Vác tên làng tên xứ sẻ chia

Tiếng đất thở phập phồng tao tác

Akademgorodok⁽⁷⁾

Muôn bàn tay khối óc hào hoa

Làm rạng danh tên tuổi nước Nga

Thế giới loài người

       giật mình ngơ ngác

Rọi soi bằng ánh sáng của tuyết

Ai có biết chăng?

Từ mảnh đất giá băng heo hút

Suốt một năm vẻn vẹn

       hơn hai tháng với ánh nắng mặt trời

Bao viện hàn lâm

       vây bủa quanh người

Sao gần gũi nhớ thương đến thế

Nắng mật vàng chảy tràn cõi nhớ

Thấm hồn tôi

Ngọt lừ môi đến tận bây giờ?

__________

(1): Novoxibirsk (Новосиби́рск) có nghĩa là Xibia mới, là thành phố lớn thứ 3 của Nga và là thủ phủ của Xibia thời nay

(2): Tại Novoxibirxk, hay Barnaul… trồng khá nhiều cây dương (topơl). Vào đầu hè, những cây cái phát tán được bọc trong các chùm lông tơ màu trắng bay lơ lửng và phủ trắng các con đường, tạo ra hiện tượng “tuyết mùa hè” trông khá đẹp, nhưng cũng gây không ít phiền toái cho con người.

(3): Ý câu ngạn ngữ Nga ở vùng này “В Сибири сто вёрст - не расстояние, сто рублей - не деньги”, nghĩa là “Ở Xibia 100 dặm không phải là khoảng cách, 100 rúp không phải là tiền”, ám chỉ chi phí sinh hoạt cao do khó khăn về việc lưu thông hàng hóa nên đồng tiền mất giá trị và nhấn mạnh về lãnh thổ Xibia quá lớn nêm 100 dặm chẳng là gì cả.

(4): Ý của câu phương ngữ tại vùng này “Новосибирск вехоткой не испугаешь”, nghĩa nôm na là “Bạn không thể dọa Novosibirsk bằng một chiếc khăn cọ lưng tắm”, trong đó từ вехотка là thổ ngữ, giống như từ мочалка trong tiếng Nga. Câu này hàm ý rằng cư dân Novosibirsk và người Xibia nói chung, bất khả chiến bại trước những khó khăn thường nhật dù điều kiện sống khắc nghiệt hay các mối đe dọa. Càng nhấn mạnh ý chí kiên cường, tính cách cứng rắn và niềm tự hào độc đáo của người dân địa phương.

(5): Obi (Обь) là con sông chính ở phía tây Xibia, lớn thứ 4 của Nga với độ dài 3.650 ki-lô-mét tính từ dãy núi Altai chảy qua tp. Barnaul và tp. Novoxibirsk, rồi dẫn về phía bắc và đổ ra vùng biển Cara. Nếu tính cả phụ lưu dài nhất sông Irtysh thì Obi-Irtysh đạt chiều dài 5.410 km, xếp thứ 7 trên thế giới. Đoạn phía nam tp. Novoxibirsk tạo thành một hồ nhân tạo lớn với chiều dài nhất tới 200km và chiều rộng nhất với 17km, được gọi là biển Obi.

(6): Altai, hay Altay là dãy núi ở trung tâm châu Á, nằm ở khu vực biên giới giữa các nước Nga, Trung Quốc, Mông Cổ và Kazakhstan, là thượng nguồn của các sông lớn như Irtysh, Obi và Yenisei. Tên gọi của dãy núi trong tiếng Turk là Alytau hay Altay, trong đó Al có nghĩa là "vàng", tau là "núi".

(7): Akademgorodok là trung tâm nghiên cứu khoa học của Liên Xô, nằm cách Novosibirsk 20 km về phía nam bên hồ nhân tạo Novosibirsk (biển Obi). Thị trấn khoa học này chỉ có những nhà khoa học, không có nhà máy hay công xưởng.

.

THI AN

(Còn nữa)