100 CHÂN DUNG CỦA XUÂN SÁCH

100 CHÂN DUNG CỦA XUÂN SÁCH

Xuân Sách

.

       Hôm nay, tròn 17 năm nhà thơ Xuân Sách giã từ dương thế. Đưa lên Chân dung 100 nhà văn, nhà thơ qua cái nhìn của Xuân Sách. Tập thơ gây bão một thời. Đọc lại để nhớ về ông mà không phán xét bận lòng với người đã đi xa...

1. Hồ Phương

Trên biển lớn mênh mông sóng nước

Ngó trông về xóm mới khuất xa

Cỏ non nay chắc đã già

Buồn tênh lại giở thư nhà ra xem.
 

2. Nguyễn Đình Thi

Xung kích tràn lên nước vỡ bờ

Đã vào lửa đỏ hãy còn mơ

Bay chi mặt trận trên cao ấy

Quên chú nai đen vẫn đứng chờ.
 

3. Tô Hoài

Dế mèn lưu lạc mười năm

Để O Chuột phải ôm cầm thuyền ai

Miền tây sen đã tàn phai

Trăng thề một mảnh lạnh ngoài đảo hoang.
 

4. Nguyên Hồng

Bỉ vỏ một thời oanh liệt nhỉ

Sóng gầm sông Lấp mấy ai hay

Cơn bão đến động rừng Yên thế

Con hổ già uống rượu giả vờ say
 

5. Nguyễn Công Hoan

Bác Kép Tư Bền rõ đến vui

Bởi còn tranh tối bác nhầm thôi

Bới tung đống rác nên trời phạt

Trời phạt chửa xong bác đã cười.
 

6. Nguyễn Tuân

Vang bóng một thời đâu dễ quên

Sông Đà cũng muốn đẩy thuyền lên

Chén rượu tình rừng cay đắng lắm

Tờ hoa lại trót lỡ ưu phiền.
 

7. Huy Cận

Các vị La hán chùa Tây phương

Các vị gày quá tôi thì béo

Năm xưa tôi hát vũ trụ ca

Bây giờ tôi hát đất nở hoa

Tôi hát chiến tranh như trẩy hội

Không nên xấu hổ khi nói dối

Việc gì mặt ủ với mày chau

Trời mỗi ngày lại sáng có sao đâu!
 

8. Xuân Diệu

Hai đợt sóng dâng một khối hồng

Không làm trôi được chút phấn thông

Chao ơi ngói mới nhà không mới

Riêng còn chẳng có có gì chung.
 

9. Tế Hanh

Quá tuổi hoa niên đã bạc đầu

Tình còn dang dở tận Hàng Châu

Khúc ca mới hát sao buồn thế

Hai nửa yêu thương một nửa sầu.
 

10. Chế Lan Viên

Điêu tàn ư? Đâu chỉ có điêu tàn

Ta nghĩ tới vàng son từ thuở ấy

Chim báo bão lựa chiều cơn gió dậy

Lựa ánh sáng trên đầu mà thay đổi

sắc phù sa

Thay đổi cả cơn mơ

ai dám bảo con tầu không mộng tưởng

Mỗi đêm khuya không uống một vầng trăng

Lòng ta cũng như tầu ta cũng uống

Mặt anh em trong suối cạn Hội nhà văn
 

11. Nguyễn Thi

Trăng sáng soi riêng một mặt người

Chia ly đôi bến cách phương trời

Ước mơ của đất anh về đất

Im lặng mà không cứu nổi đời.
 

12. Kim Lân

Nên danh nên giá ở làng

Chết về ông lão bên hàng xóm kia

Làm thân con chó xá gì

Phận đành xấu xí cũng vì miếng ăn.
 

13. Tú Mỡ

Một nắm xương khô cũng gọi mỡ

Quanh năm múa bút để mua cười

Tưởng cụ vẫn bơi dòng nước ngược

Nào ngờ trở gió lại trôi xuôi.
 

14. Bùi Huy Phồn (Đồ Phồn)

Phất rồi ông mới ăn khao

Thơ ngang chạy dọc bán rao một thời

Ông đồ phấn ông đồ vôi

Bao giờ xé xác để tôi ăn mừng.
 

15. Hoài Thanh

Vị nghệ thuật nửa cuộc đời

Nửa đời sau lại vị người ngồi trên

Thi nhân còn một chút duyên

Lại vò cho nát lại lèn cho đau

Bình thơ tới thuở bạc đầu

Vẫn chưa thể tất nổi câu nhân tình

Giật mình mình lại thương mình

Tàn canh tỉnh rượu bóng hình cũng tan
 

16. Vũ Tú Nam

Vốn cùng nhân dân tiến lên

Mùa đông năm ấy bỏ quên cờ đào

Con về nấp bóng ca dao

Giật mình nghe một tiếng chào: Văn Ngan
 

17. Hữu Mai

Hỏng đôi mắt phải đâu là mất hết

Trong cặp còn hồ sơ điệp viên

Ông cố vấn chẳng sợ gì cái chết

Cao điểm cuối cùng quyết chí xông lên.
 

18. Đỗ Chu

Đám cháy ở sau lưng

Đám cháy ở trước mặt

Than ôi mày chạy đâu

Dưới vòm trời quen thuộc

Đốt bao nhiêu cỏ mật

Không bay mùi thơm tho

Càng hun càng đỏ mắt

Quay về thung lũng cò
 

19. Xuân Quỳnh

Mải hái hoa dọc chiến hào

Bỏ quên chòi biếc lúc nào không hay

Thói quen cũng lạ lùng thay

Trồng cây táo lại mọc cây bạch đàn
 

20. Phạm Tiến Duật

Trường sơn đông em đi hái măng

Trường sơn tây anh làm thơ cho lính

Đời có lúc bay lên vầng trăng

Lại rơi xuống chiếc xe không kính

Thế đấy! giữa chiến trường

Nghe tiếng bom cũng mạnh!
 

21. Nguyễn Thành Long

Thao thức năm canh nghĩ chẳng ra

Trò chơi nguy hiểm đấy thôi mà

Lặng lẽ giữa khoảng trong xanh ấy

Để mối đùn lên đến lúc già.
 

22. Đào Vũ

Trời thí cho ông vụ lúa chiêm

Ông xây sân gạch với xây thềm

Con đường mòn ấy ông đi mãi

Lưu lạc đâu rồi mất cả tên
 

23. Nguyễn Bính

Hai lần lỡ bước sang ngang

Thương con bướm đậu trên giàn mồng tơi

Trăm hoa thân rã cành rời

Thôi đành lấy đáy giếng thơi làm mồ.
 

24. Nguyễn Văn Bổng 

Nhọc nhằn theo bước con trâu

Hỡi người áo trắng nông sâu đã từng

Mỗi bước đi một bước dừng

Mà sao vẫn lạc giữa rừng U minh.
 

25. Nguyên Ngọc

Mấy lần đất nước đứng lên

Đứng lâu cũng mỏi cho nên phải nằm

Hại thay một mạch nước ngầm

Cuốn trôi đất Quảng lẫn rừng Xà nu
 

26. Vũ Thị Thường

Từ trong hom giỏ chui ra

Đã toan gánh vác sơn hà chị ơi

Định đem cái lạt buộc người

Khổ thay ông lão vịt trời phải chăn
 

27. Quang Dũng

"Sông Mã xa rồi tây tiến ơi"

Về làm xiếc khỉ với đời thôi

Nhà đồi một nóc chênh vênh lắm

Sống tạm cho qua một kiếp người

Áo sờn thay chiếu anh về đất

Mây đầu ô trắng Ba vì xanh

Gửi hồn theo mộng về tây tiến

"Sông Mã gầm lên khúc độc hành"
 

28. Mai Ngữ

Tưởng chuyện như đùa hoá ra thật

Biết ông sòng phẳng tự bao giờ

Cái con thò lò quay sáu mặt

Vồ hụt mấy lần ông vẫn trơ
 

29. Nguyễn Khải

Cha và con và... họ hàng và...

Hết bay mùa thóc lẫn mùa lạc

Cho nên chiến sĩ thiếu lương ăn

Họ sống chiến đấu càng khó khăn

Tháng Ba ở Tây nguyên đỏ lửa

Tháng tư lại đi xa hơn nữa

Đường đi ra đảo đường trong mây

Những người trở về mấy ai hay

Xung đột mỗi ngày thêm gay gắt

Muốn làm cách mạng nhưng lại dát
 

30. Hoàng Trung Thông

Đường chúng ta đi trong gió lửa

Còn mơ chi tới những cánh buồm

Từ thuở tóc xanh đi vỡ đất

Đến bạc đầu sỏi đá chửa thành cơm
 

31. Chính Hữu

Tấm áo hào hoa bạc gió mưa

Anh thành đồng chí tự bao giờ

Trăng còn một mảnh treo đầu súng

Cái ghế quan trường giết chết thơ.
 

32. Thanh Tịnh

Bao năm ngậm ngải tìm trầm

Giã từ quê mẹ xa dòng Hương giang

Bạc đầu mới biết lạc đường

Tay không nay lại vẫn hoàn tay không

Mộng làm giọt nước ôm sông

Ôm sông chẳng được tơ lòng gió bay.
 

33. Chu Văn

Một con trâu bạc già nua

Nhờ cơn bão biển thổi lùa lên mây

Trâu ơi ta bảo trâu này

Quay về đất mới kéo cày cho xong.
 

34. Ngô Tất Tố

Tài ba thằng mõ cỡ chuyên viên

Chia xôi chia thịt lại chia quyền

Việc làng việc nước là như vậy

Lộn xộn cho nên phải tắt đèn.
 

35. Nam Cao

Anh còn đôi mắt ngây thơ

Sống mòn sao vẫn đợi chờ tương lai

Thương cho Thị Nở ngày nay

Kiếm không đủ rượu làm say Chí Phèo.
 

36. Xuân Thủy

Xoắn mãi dây tình thơ bật ra

Paris thì thích hơn ở nhà

Đông y ắt hẳn hơn tây dược

Xe tải không bằng xe Vonga

Trên đời kim cương là quý nhất

Thứ đến tình thương dân nghèo ta

Em chớ chê anh già lẩm cẩm

Còn hơn thằng trẻ lượn Honđa.
 

37. Lưu Trọng Lư

Em không nghe mùa thu

Mùa thu chỉ có lá

Em không nghe rừng thu

Rừng mưa to gió cả

Em thích nghe mùa xuân

Con nai vờ ngơ ngác

Nó ca bài cải lương.
 

38. Nguyễn Khoa Điềm

Một mặt đường khát vọng

Cuộc chiến tranh đi qua

Rồi trở lại ngôi nhà

Cất lên ngọn lửa ấm

Ngủ ngon a Kai ơi

Ngủ ngon a Kai à…
 

39. Nguyễn Kiên

Anh Keng cưới vợ tháng mười

Những đứa con lại ra đời tháng năm

Trong làng kháo chuyện rì rầm

Vụ mùa chưa gặt thóc đã nằm đày kho.
 

40. Anh Thơ

Ấy bức tranh quê đẹp một thời

Má hồng đến quá nửa pha phôi

Bên sông vải chín mùa tu hú

Khắc khoải kêu chi suốt một đời.
 

41. Xuân Thiều

"Đôi vai" thì gánh lập trường

Đôi tay sờ soạng con đường cuối thôn

Nghe anh kể chuyện đầu nguồn

Về nhà thấy mất cái hồn của em.
 

42. Nguyễn Thị Như Trang

Nhá nhem khoảng sáng trong rừng

Để cho cuộc thế xoay vần hơn thua

Xác xơ mầu tím hoa mua

Lửa chân sóng báo mây mưa suốt ngày.
 

43. Bùi Đức Ái (Anh Đức)

Chị Tư Hậu đẻ ra anh

Ví như hòn đất nặn thành đứa con

Biển xa gió dập sóng dồn

Đất tan thành đất chỉ còn giấc mơ.
 

44. Nguyễn Thế Phương

Đi bước nữa rồi đi bước nữa

Phấn son mưa nắng đã tàn phai

Cái kiếp đào chèo là vậy đó

Đêm tàn bến cũ chẳng còn ai.
 

45. Vũ Trọng Phụng

Đã qua đi một thời giông tố

Qua một thời cơm thầy cơm cô

Còn để lại những thằng Xuân tóc đỏ

Vẫn nghênh ngang cho đến tận bây giờ.
 

46. Xuân Thiêm

Thơ ông tang tính tang tình

Cây đa bến nước mái đình vườn dâu

Thân ông mấy lượt lấm đầu

Miếng mồi danh lợi mắc câu vẫn thèm.
 

47. Đào Hồng Cẩm

Bắt đầu từ lão nghị hụt

Cầm dao giết mạng người

Chị Nhàn phải đi bước nữa

Lấy đại đội trưởng của tôi

Cuộc đời mấy phen nổi gió

Phải đem tổ quốc thề bồi

Lần này ông ra ứng cử

Chắc hẳn là trúng nghị viên thôi.
 

48. Nguyễn Quang Sáng

Ông Năm Hạng trở về đất lửa

Với chiếc lược ngà vượt Trường sơn

Bỗng mùa gió chướng vừa nổi dậy

Ông biến thành thằng nộm hình rơm.
 

49. Hoàng Văn Bổn

Có những lớp người đi vỡ đất

Mùa mưa không trồng lúa trồng ngô

Lại gieo hạt bông hường bông cúc

Trên mảng đất này hoa héo khô.
 

50. Phù Thăng

Chuyện kể cho người mẹ nghe

Biển lửa bốc cháy bốn bề tan hoang

Đứa con nuôi của trung đoàn

Phá vây xong lại chết mòn trong vây.
 

51. Nguyễn Thị Ngọc Tú

Đất làng vừa một tấc

Bao nhiêu người đến cày

Thóc giống còn mấy hạt

Đợi mùa sau sẽ hay
 

52. Vũ Cao

Sớm nay nhấp một chén trà

Bâng khuâng tự hỏi đâu là núi đôi

Những người cùng làng với tôi

Muốn sang đèo trúc muộn rồi đừng sang
 

53. Phan Tứ

Bên kia biên giới anh sang

Trước giờ nổ súng về làng làm chi

Mẫn và tôi tính chi li

Gia đình má Bảy lấy gì nuôi anh.
 

54. Nguyễn Huy Tưởng

Anh chẳng còn sống mãi

Với thủ đô luỹ hoa

Để những người ở lại

Bốn năm sau khóc oà.
 

55. Thu Bồn

Chim Chơ rao cất cánh ngang trời

Tình như chớp trắng cháy liên hồi

Đám mây cánh vạc tan thành nước

Mà đất ba dan vẫn khát hoài.
 

56. Bùi Hiển

Sinh ra trong gió cát

Đất Nghệ an khô cằn

Bao nhiêu năm "nằm vạ"

Trước cửa hội nhà văn.
 

57. Võ Huy Tâm

Đem than từ vùng mỏ

Về bán tại thủ đô

Bị đập chiếc cán búa

Hoá ra thằng ngẩn ngơ.
 

58. Nông Quốc Chấn

Tưởng anh dọn về làng xưa

Ngờ đâu về tận thủ đô nhận nhà

Sướng cái bụng lắm lắm à

Đêm là đèo gió ngày là hồ Tây.
 

59. Thế Lữ

Với tiếng sáo thiên thai dìu dặt

Mở ra dòng thơ mới cho đời

Bỏ rừng già về vườn bách thú

Con hổ buồn lặng lẽ trút tàn hơi.
 

60. Nguyễn Minh Châu

Cửa sông cất tiếng chào đời

Rồi đi ra những vùng trời khác nhau

Dấu chân người lính in mau

Qua miền cháy với cỏ lau bời bời

Đọc lời ai điếu một thời

Tan phiên chợ Giát hồn người về đâu?
 

61. Phạm Huy Thông

Nếu Trương Lương không thổi địch sông Ô

Liệu Hạng Vũ có lên ngôi hoàng đế

Nhưng buồn thay đã đánh mất Ngu Cơ

Đời chẳng còn gì và thơ cũng thế.
 

62. Giang Nam

"Xưa tôi yêu quê hương vì có chim có bướm"

"Có những ngày trốn học bị đòn roi"

Nay tôi yêu quê hương về có ô che nắng

Có ghế ngồi viết những điệu thơ vui.
 

63. Bằng Việt

Nhen lên một bếp lửa

Mong soi gương mặt người

Bỗng cơn giông nổi đến

Mây che một khung trời

Đất sau mưa sụt lở

Mầu mỡ trôi đi đâu

Còn trơ chiếc guốc vàng

Trăng mài mòn canh thâu.
 

64. Nguyễn Trọng Oánh

Một chút hương thơm trải bốn mùa

Mười năm lăn lội chốn rừng già

Quay về không chịu ơn mưa móc

Đất nắng mưa rồi đất lại khô.
 

65. Nguyễn Xuân Sanh

Xưa thơ anh viết không người hiểu

"Đáy đĩa mùa đi nhịp hải hà"

Nay anh chưa viết người đã hiểu

Sắp sáng thì nghe có tiếng gà.
 

66. Thâm Tâm

"Người đi ờ nhỉ người đi thật"

Đi thật nhưng rồi lại trở về

Nhẹ như hạt bụi như hơi rượu

Mà đắm hồn người trong tái tê.
 

67. Nguyễn Huy Thiệp

Không c